Vertrek Beuker: een persoon is geen plan
Beuker's vertrek is geen incident. Het is de zoveelste keer dat Ajax een structurele visie verwart met de sterke man van het moment.
Het Parool en het AD melden het stellig, en voorlopig als enige: directeur voetbal Marijn Beuker vertrekt bij Ajax, zijn tot medio 2028 lopende contract wordt op korte termijn ontbonden. Een officiële bevestiging ontbreekt nog en de rest van de media houdt zich stil, maar vrijwel zeker klopt dit. Hun Ajax-verslaggeving is doorgaans zuiver, en het bericht past naadloos in een patroon dat al maanden zichtbaar is.
Beuker werd eind 2023 binnengehaald op voorspraak van Louis van Gaal, en tekende voor vier en een half jaar. Die looptijd was de hele opdracht: niet één transferzomer overleven, maar het instituut Ajax ombouwen: leerlijnen, scouting, topsportcultuur, de aansluiting van de opleiding op het eerste elftal.
De functie bestond omdat de portefeuille van een technisch directeur zó overvol is dat aan die lange lijn nooit iemand toekwam. Beuker was de poging om dat werk uit de waan van de dag te tillen en het een eigen, beschermde plek te geven.
Die plek bestaat straks niet meer. Dát is het verhaal.
Wat het organogram al liet zien
Toen Ajax Financials dit voorjaar het organogram van Ajax N.V. reconstrueerde, was de verontrustendste bevinding niet wie welke titel droeg, maar dat de belangrijkste scheidslijn nooit sluitend was vastgelegd.
De verdeling tussen technisch directeur en directeur voetbal was op papier netjes en in de praktijk diffuus: Beukers portefeuille had formele reikwijdte, maar zijn praktische macht hing af van wie er boven en naast hem zat. Cruijffs aanstelling was statutair verankerd; die van Beuker niet.
Governance-expert Marilieke Engbers wees toen al op het mechanisme: waar bevoegdheden niet hard zijn belegd, wint niet het beste argument maar de sterkste positie.
Zo werkte het ook uit. De rol van directeur voetbal was een horizontale constructie (jij de korte termijn, ik de structuur, en we integreren in het midden) en zulke constructies functioneren alleen tussen gelijkwaardige partners.
Onder Kroes en Beuker leek dat te kunnen: vier handen op één buik. Maar een horizontale taakverdeling en een technisch directeur die de volledige zeggenschap opeist, kunnen niet naast elkaar bestaan.
De aanstelling van Cruijffs privéscout Joel Lara, dwars door de bestaande scoutingstructuur heen, was daarvan de aankondiging. Wie het organogram kende, zag toen al dat Beuker niet werd tegengewerkt, maar irrelevant gemaakt. De breuk die Het Parool nu meldt, stond een half jaar geleden in de tekening.
De tekenen aan de wand
Daarna is het bijna een opsomming. Wie de organisatie verliet, leest als een inventaris van precies de laag die de lange lijn moest bewaken: hoofd scouting Kelvin de Lang, hoofd fysiek Sam Feringa, hoofd topsport Martijn Redegeld. Keeperstrainer Erik Heijblok vertrok naar het Porto van Farioli. En Paul Nuijten, drie maanden eindverantwoordelijke bij Jong Ajax, liet zijn contract ontbinden en werd hoofdtrainer van FC Dordrecht (liever een nummer-één-rol bij een concurrent dan een stap terug naar Onder 19).
Het plafond op De Toekomst ligt inmiddels lager dan een hoofdtrainerschap op hetzelfde competitieniveau elders. Het talent zakt niet terug; het loopt weg.
Aan de bovenkant werd het eerste elftal een Spaanse enclave. Dat een nieuwe hoofdtrainer zijn eigen staf meeneemt is het normaalste van de wereld. De Spaansheid van Ajax 1 is Míchels prerogatief, geen complot, en wie daar het kliekje aanwijst, maakt zich er te makkelijk van af.
Maar Jong Ajax is Míchels keuze niet; dat is puur Cruijff. En daar valt het patroon niet meer weg te verklaren. De vacature ging niet naar een eigen kracht (uit de jeugd, zoals Nuijten, Rose of Verhage) en niet naar Hedwiges Maduro, die zich openlijk meldde, maar naar Carlos García. Die speelde met Cruijff samen bij Espanyol, door Cruijff naar Maccabi Tel Aviv werd gehaald en onder Cruijff zijn eerste stappen als assistent zette in China. Geen meegebrachte assistent van Óscar dus, maar een vertrouweling van de TD zelf.
De brug tussen opleiding en profvoetbal, traditioneel de route waarlangs een Ajax-DNA-trainer omhoog groeide, is bovenaan afgezaagd en bezet door het netwerk van de technisch directeur.
De knip tussen jeugd en BVO is daarmee geen sluipend gevolg meer van losse besluiten. Het is het organogram geworden.
