Er was onrust in de scoutingafdeling na het vertrek van Kelvin de Lang. Er gingen verhalen over een mogelijk vertrek van Marijn Beuker. En bij elke transfer, elke trainerswissel en elke tegenvaller klonk dezelfde reflex: wie gaat hier nou eigenlijk over?

Een organogram is misschien wel het saaiste document dat een organisatie kan opleveren. Maar juist door te proberen visueel te maken wie waarover gaat, wordt verrassend snel zichtbaar waar het wringt:

• Waar valt Ajax O19 onder: de jeugdopleiding of de eerste selectie?

• Hoe past Joel Lara in de bestaande scoutingstructuur?

• En waar zit Martijn Redegeld, het hoofd Topsport, ten opzichte van de medische staf die er al was?

Het zijn vragen waar geen openbaar document een eenduidig antwoord op geeft. Dat is op zichzelf al een bevinding.

Subscribe now

De zoektocht naar het poppetje

Het sluit aan bij een patroon dat iedereen herkent die de discussies onder supporters en in de media volgt. Als het misgaat, wordt er een poppetje gezocht om aan te wijzen. De verantwoordelijke. Degene die we kunnen aankijken. Dan is het weer Marijn Beuker, dan Menno Geelen. Dan toch Jordi Cruijff of Kroes. Of Mislintat.

Maar om iemand verantwoordelijk te kunnen houden, moet je eerst weten waar de verantwoordelijkheid formeel ligt. Wie maakt de keuze om James McConnell te halen? Wie controleert dat proces? En wie moeten we aanspreken als de scouting niet loopt?

Dat is precies waar een organogram voor bedoeld is. Het maakt afspraken expliciet. Het legt vast wie waarover gaat, zodat iedereen (binnen én buiten de club) weet waar hij of zij aan toe is.

Vast zijn er mensen die denken: dat is vooral een papieren tijger. Je tekent het, je schrijft het op, en het verdwijnt in een la.

Misschien is dat waar. Maar misschien is dát juist het probleem.

Want als niemand precies weet wat de afspraken en verantwoordelijkheden zijn, kan niemand er ook op sturen. En als de praktijk afwijkt van wat er op papier staat, dan hoort dat papier te worden aangepast en niet stilzwijgend te worden genegeerd.

Waarom dit ertoe doet

Dat het ertoe doet, laat zich kort samenvatten. Zonder heldere taakverdeling houdt de RvC toezicht in het luchtledige en controleert de aandeelhoudersvergadering iets wat ze niet kan zien.

Een organisatie waarin onduidelijk is wie de knoop doorhakt, beslist trager en slechter. En een goed gedocumenteerde structuur zorgt voor continuïteit: wie binnenkomt, weet meteen wat zijn rol is.

Precies die drie dingen stonden de afgelopen jaren bij Ajax onder druk. Dat roept meteen een vraag op die boven dit hele stuk hangt: in hoeverre heeft Ajax, toen het een technisch directeur aanstelde met een wezenlijk ander takenpakket dan zijn voorganger, nagedacht over de gevolgen daarvan voor de rest van de organisatie?

Subscribe now

Wat opviel tijdens de reconstructie

Dit organogram is gereconstrueerd uit jaarverslagen, notulen, de statuten, persberichten, openbare interviews en LinkedIn, aangevuld met input van betrokkenen en navraag bij de club.

Wat tijdens dat uitpluizen vooral opviel, was hoe wéinig er publiek wordt vastgelegd.

Tot en met het jaarverslag 2020/21 nam Ajax nog een basaal organogram op, inclusief de portefeuilles van de directieleden. Daarna is de club daarmee gestopt — niet toevallig rond het vertrek van Marc Overmars.

Sindsdien is er zelden tot nooit formeel iets gemeld over portefeuilles of wijzigingen daarin. De verdeling van verantwoordelijkheden moest vaak bij toeval worden afgeleid: een functie die en passant in een vacaturetekst werd genoemd, of de constatering (naar aanleiding van de gang van zaken rond de wedstrijd tegen FC Groningen) dat de afdeling Veiligheid kennelijk onder de financieel directeur valt.

Het organogram

Hieronder de reconstructie van het organogram zoals dat er op dit moment, mei 2026, uitziet. Later een uitgebreidere versie.

Dit is dus de AFC Ajax N.V., het zogeheten voetbalbedrijf. Bovenaan de Raad van Commissarissen (RvC), die benoemt de directie. Ernaast Louis van Gaal, als adviseur aan de RvC. Daaronder de directie zelf, met de afdelingen die onder elk directielid vallen.

Het ziet er in eerste instantie vrij overzichtelijk uit, maar de verdeling onder Marijn Beuker en Jordi Cruijff is waar het wringt.

NEEM EEN ABONNEMENT MET KORTING

Wat er veranderde sinds Cruijff

Toen Jordi Cruijff op 9 maart 2026 aantrad, veranderde er meer dan een naambordje. De eerste verandering is juridisch en fundamenteel: Cruijff is statutair directeur. Zijn voorganger Alex Kroes vervulde de TD-rol als titulair directeur, die is formeel geen lid van het bestuur van de vennootschap.

Dat was overigens niet de oorspronkelijke bedoeling: Kroes zou statutair algemeen directeur worden, maar belandde na zijn schorsing als titulair technisch directeur in een positie met beduidend minder tanden. De vorige keer dat de TD-functie statutair was belegd, was in het tijdperk-Overmars. Met Cruijff is die zwaardere variant opnieuw geïntroduceerd. Al is dat nergens als zodanig naar buiten gebracht.

Dat verandert ook de verhouding met Beuker. Onder Kroes vormden TD en directeur voetbal een twee-eenheid: twee titulair directeuren naast elkaar, betrekkelijk gelijkwaardig en op elkaar aangewezen om samen te werken. Nu is die verhouding hiërarchisch. Beuker is titulair, Cruijff is statutair bestuurder. Op papier staat de directeur voetbal daarmee een trede lager, terwijl hij de veruit grootste portefeuille van de twee heeft.

Het verschil zit niet alleen in de status, maar in de filosofie. Kroes was, mede door zijn titulaire en daardoor wat tandeloze positie, “puurder” gefocust op Ajax 1, en werkte meer op gelijke voet met Beuker.

Cruijff denkt in teams: Ajax 1 en Jong Ajax vallen onder hem, en dus, redeneert hij, alles wat met die teams te maken heeft: de scouting ervoor, de trainers, de medische begeleiding.

Het zijn zaken die in zijn denken naar hem toe komen, en die daarmee bij Beuker worden weggehaald. Zo trekt hij stap voor stap de voetbalzaken rond de seniorenteams los van de rest van de organisatie en bouwt hij feitelijk zijn eigen domein. Dat hij dat met meer slagkracht kan doen dan Kroes, is precies wat de statutaire status hem geeft.

De knelpunten

Als je de formele structuur naast de dagelijkse praktijk legt, vallen een paar plekken op waar de twee niet samenvallen.

En in een uitgebreidere variant van het bovenstaande organogram worden ook de rollen van Joel Lara, Siem de Jong en Daniel de Ridder duidelijk. Net als de verdelingen binnen de scouting (o.a. Bram Berkhout en Jari de Kort), jeugdopleiding (o.a. Casimir Westerveld en Fred Grim) en medische & performance afdeling (o.a. Martijn Redegeld).

Read more

Subscribe now

De financiële logica wijst de andere kant op, zoals in de vorige aflevering uitgewerkt.

En de bestuurlijke praktijk bij Ajax wijst inmiddels nog duidelijker diezelfde kant op, alleen is dat nergens expliciet gemaakt. Er is geen persbericht waarin Ajax zegt: wij kopen de ArenA niet, en dit zijn onze redenen. Er is alleen een reeks beslissingen, genomen over meerdere jaren, die samen precies dat betekenen.

Die beslissingen zijn het eigenlijke onderwerp van dit stuk.

De stille keuze

Vier feiten, bij elkaar gelegd.

1. Een contract voor 15 jaar

Ajax sloot afgelopen zomer een nieuwe samenwerkingsovereenkomst met Stadion Amsterdam N.V. die loopt tot 2040. Vijftien jaar. Je sluit geen vijftienjarige huurovereenkomst af als je van plan bent om over twee jaar, wanneer de 2028-overnameblokkade afloopt, de hele structuur te kantelen.

2. Huurovereenkomst verbeterd

In diezelfde overeenkomst is de huurconstructie voor de tweede keer herzien. Eerst was er al een overgang van recette-afdracht naar vaste huur per wedstrijdtype.

Nu is de Europese huur variabel gemaakt, gekoppeld aan het toernooi waarin Ajax uitkomt. Champions League duurder dan Europa League, Europa League duurder dan Conference League.

Dit zijn precies de concessies die een slimme huurder afdwingt, niet de voorbereidingen die een aankomende eigenaar treft.

3. Investeren in De Nieuwe Toekomst

Ajax investeert €60 miljoen in De Nieuwe Toekomst, de complete herontwikkeling van het trainingscomplex met uitbreiding op parkeerterrein P2. Fase 1 wordt dit jaar opgeleverd, fase 2 volgt rond 2029.

Lees hier meer over de kosten van De Nieuwe Toekomst

Het geheel is ingebed in De Nieuwe Kern, de 189 hectare grote gebiedsontwikkeling waarvan Ajax mede-grondeigenaar is, naast de gemeente Amsterdam, VolkerWessels en NS Stations.

Dat is Ajax’ grote infrastructurele investering van deze cyclus en die is niet gericht op het stadion.

4. Eenmalige poging aandelen kopen

De eerdere poging in 2018 om 23% van de ArenA-aandelen van de gemeente over te kopen, werd door de overige aandeelhouders geblokkeerd.

Ajax heeft daar geen vervolg aan gegeven. Geen publieke druk, geen nieuwe openingsbod, geen politiek offensief.

Tel het op en de conclusie is moeilijk te ontwijken: Ajax heeft de afslag naar stadioneigendom niet genomen.

Subscribe now

Niet in een bestuurlijk besluit dat te dateren is, maar in de keuze welke contracten wél worden getekend en welke investeringen wél worden gedaan. De club heeft het beschikbare kapitaal en de bestuurlijke bandbreedte gealloceerd, en geen van beide is naar de ArenA gegaan.

Het klassieke voetbaldilemma

Dit is het type beslissing waar elke grote voetbalclub periodiek mee worstelt. Het stadion is voor supporters geen asset, het is identiteit.

De naam op de gevel, de tribune die hun vader kende, de herinnering aan die ene avond. Daartegen staat een directie die aandeelhouders moet verantwoorden, investeringen moet prioriteren, en kasstromen moet bewaken.

Als die twee perspectieven op elkaar botsen, wint meestal het bord met de harde cijfers. Maar niet zonder pijn, en bijna nooit hardop. Geen directie wint punten door te zeggen dat het stadion niet kopen het juiste besluit is.

Read more

Omdat Harry Styles op die datums de Johan Cruijff ArenA heeft geboekt, en de Britse artiest voorrang heeft op Ajax in het stadion dat de naam van de grootste Ajacied ooit draagt.

Supporters willen die play-offs liever helemaal niet. Ze betekenen dat Ajax is geëindigd op een plek waar Ajax (normaal gesproken) niet thuishoort. En áls ze gespeeld moeten worden, willen ze het eigenlijk niet weten. Want winnen is voor Ajax een plicht, en een avond in Volendam tegen een tegenstander die ruikt dat Amsterdam wankelt, is precies het soort scenario dat je niet wil zien gebeuren.

Subscribe now

Dat het zover is gekomen, zegt iets over wie er écht gaat over het stadion waar Ajax thuis hoort te spelen. En die persoon zit niet op de Ajax-loonlijst.

Het is dezelfde onderliggende vraag die eerder dit jaar al opdook, toen PSV aankondigde het Philips Stadion uit te breiden naar 52.000–58.000 stoelen (groter dan de Johan Cruijff ArenA). Kosten: €350–400 miljoen, vrijwel zeker gefinancierd met schuld. Kan, want PSV bezit zijn stadion. Ajax niet.

Twee berichten, dezelfde vraag: loopt Ajax niet miljoenen mis? Zou het stadion gewoon moeten kopen? Is huren eigenlijk weggegooid geld?

De korte versie: nee, het is ingewikkelder dan dat. De langere versie volgt hieronder.

Wat betaalt Ajax nu eigenlijk?

Vóór de pandemie lagen de huisvestingskosten van Ajax rond de €10–12 miljoen per jaar. Uit de meest recente halfjaarcijfers (per 31 december 2025) blijkt dat de huisvestingskosten voor de eerste seizoenshelft uitkomen op €4,4 miljoen. Op jaarbasis dus ruwweg €8–9 miljoen. Een stuk lager dan vroeger.

Lees ook: Ajax scoort Europees top op wedstrijdinkomsten

De huurconstructie zelf is de afgelopen jaren tweemaal herzien. Onder het vorige contract werd de oude recette-afdracht (een percentage van de ticketopbrengst per wedstrijd) al vervangen door een vaste huur per wedstrijd, met verschillende tarieven per wedstrijdtype: vriendschappelijk, Eredivisie, Europees, beker en Ajax Vrouwen ieder een eigen bedrag.

In de nieuwe samenwerkingsovereenkomst die afgelopen zomer is ingegaan, is daar opnieuw een laag overheen gekomen: de huurtarieven voor Europese wedstrijden zijn nu variabel op basis van het toernooi waarin Ajax uitkomt.

Champions League is duurder dan Europa League, Europa League duurder dan Conference League. De gedachte daarachter: Ajax wil de kostenstructuur meer laten meebewegen met inkomsten die, afhankelijk van het Europese podium, óók sterk variëren.

Dat is het vertrekpunt. En het is een belangrijk getal, want alles wat volgt moet je afzetten tegen die ~€8 miljoen per jaar.

Wat is de ArenA eigenlijk voor een bedrijf?

Dit wordt vaak vergeten in de discussie: de Johan Cruijff ArenA is geen bijgebouw van Ajax. Het is een zelfstandige NV (Stadion Amsterdam N.V.) die haar eigen jaarrekening publiceert, haar eigen personeel heeft (65 FTE) en haar eigen winst-en-verliesrekening draait.

Uit de jaarrekening 2024/2025 van Stadion Amsterdam N.V.:

• Netto-omzet: €51,2 miljoen (vorig jaar: €45,3 miljoen)

• Bedrijfslasten: €45,8 miljoen

• Bedrijfsresultaat: €5,4 miljoen

• Nettoresultaat na belasting: €3,0 miljoen

De activiteitsgerelateerde kosten zijn het grootst: €27,4 miljoen. Dat zijn de directe kosten van evenementen, wedstrijden en exploitatie. Daarboven komen nog €7,5 miljoen aan afschrijvingen, €4,5 miljoen aan personeelskosten en €5,2 miljoen aan overige bedrijfskosten.

Wat dit zegt: de ArenA is een werkend bedrijf met reële kosten, reële opbrengsten, en een nettoresultaat dat na belasting uitkomt op circa €3 miljoen per jaar. Dat is niet niks, maar het is ook geen goudmijn.

Subscribe now

De EBITDA (resultaat vóór afschrijvingen en rente) is een betere maatstaf voor de cashgeneratie: ongeveer €12–13 miljoen. Dát is wat het stadion operationeel oplevert voor een eigenaar.

En belangrijk detail uit de balans: de schulden van de ArenA zijn bijna nul. Een lening bij ABN AMRO van €9,1 miljoen, einddatum 2028, rente 4,75%. Dat is alles. De ArenA is nagenoeg schuldvrij.

Wat koop je dan precies?

Ajax bezit al 13,2% van Stadion Amsterdam N.V. De andere aandeelhouders zijn de gemeente Amsterdam (circa 48%) en, via de STAK-structuur, een groep certificaathouders waaronder bouwbedrijven die bij de bouw betrokken waren (circa 39%).

Die STAK-constructie is juridisch minder onschuldig dan ze oogt . Meer daarover in de verdieping.

Op de balans staat het stadiongebouw voor een boekwaarde van €120,8 miljoen. De oorspronkelijke aanschaffingswaarde was €274,6 miljoen. Er is dus al €153,9 miljoen afgeschreven.

Een koper betaalt echter geen boekwaarde, maar marktwaarde. Voor een uniek infrastructuurasset op toplocatie, met een huurder als Ajax en een volle evenementenagenda, ligt een reële waarde voor het gehele complex waarschijnlijk ergens tussen €190 en €260 miljoen.

Wat vastgoedmiljardair en RvC-voorzitter Bamberger kan betekenen

Voor de 87% die Ajax nog niet heeft, betaalt Ajax ruwweg €165–225 miljoen. En daar komt dan nog een detail bovenop: een meerderheidsbelang is per definitie meer waard dan 87% van de geheelwaarde.

Wie de controle koopt, betaalt daar een premie voor. Aan de bovenkant van de range is €225 miljoen daarmee eerder een defensieve dan een optimistische aanname.

Subscribe now

Waarom de simpele rekensom niet klopt

De redenering die je veel hoort: “Ajax betaalt €8–10 miljoen huur per jaar, terwijl ze voor dat geld ook eigenaar hadden kunnen zijn. Ze missen tientallen miljoenen.”

Dat klopt niet. En hier is waarom.

Als Ajax het stadion koopt, stopt in wezen de huur niet. Ajax wordt dan eigenaar van een bedrijf dat zichzelf moet draaien. Die kosten verdwijnen niet, ze verschuiven. In plaats van €8 miljoen huur aan een externe partij, betaal je als eigenaar:

• Rente op de aankoopfinanciering: bij een aankoopprijs van €165–225 miljoen en een rente van 4–5% is dat €7–11 miljoen per jaar

• Groot onderhoud: de ArenA reserveert hiervoor jaarlijks circa €2,4 miljoen; in werkelijkheid zijn de onderhoudsuitgaven hoger (€2,1 miljoen onttrokken aan de voorziening in 2024/25)

  

• Operationele kosten: personeel, energie, beveiliging. Die 65 FTE gaan niet weg als Ajax eigenaar wordt

Tegenover die kosten staan de opbrengsten die Ajax nu niet ontvangt: horeca, business seats, events, sponsoring op het stadion zelf. De ArenA draait op €51 miljoen omzet, maar na alle kosten resteert €3 miljoen netto.

De eerlijke vergelijking is dus:

Nu: ~€8 miljoen per jaar, weinig risico, hoge flexibiliteit.

Bij eigendom: je ruilt die €8 miljoen in voor een complete exploitatie van €50+ miljoen omzet en €47+ miljoen kosten. Met alle risico’s die daarbij horen. Het nettovoordeel ten opzichte van de huidige situatie? Op basis van de huidige ArenA-cijfers: ergens tussen €0 en €5 miljoen per jaar.

Subscribe now

Dat is minder dan supporters denken. En het gaat gepaard met een aankoopinvestering van €165–225 miljoen.

Lees over welke andere manieren Ajax heeft om de omzet te vergroten

En dan is er nog de 2028-blokkade

Er is een praktische reden waarom dit debat niet morgen beslecht wordt: Ajax mag tot 2028 geen meerderheidsaandeel verwerven.

Eerder probeerde Ajax al 23% van de gemeente over te kopen, maar die poging werd door de overige aandeelhouders geblokkeerd op basis van de onderlinge afspraken.

Wrang detail: de kapitaalmarktrente stond destijds historisch laag. Een financiering zou toen tegen een fractie van het huidige tarief beschikbaar zijn geweest. Dat kantelt de rekensom, en wordt in deel 2 volledig doorgerekend.

De vraag op dit moment is dus niet “koopt Ajax de ArenA?”, maar: welk percentage is strategisch interessant ná 2028, en tegen welke prijs?

PSV vs. Ajax: het zijn andere vragen

PSV investeert €350–400 miljoen in de uitbreiding van een stadion dat het al bezit. Dat is een groeiinvestering: meer stoelen, meer omzet, meer macht in Europa.

Ajax zou €165–225 miljoen moeten investeren om eigenaar te worden van iets wat het nu al voor €8 miljoen per jaar gebruikt. Zonder directe groei van capaciteit of commerciële positie.

Fundamenteel andere businesscases. PSV lost een schaarstevraagstuk op. Ajax lost een eigendomsvraag op. Niet hetzelfde.

Subscribe now

Wat dit artikel je eigenlijk wil zeggen

Een stadion kopen klinkt als een financiële shortcut. Meer inkomsten, meer controle, meer macht. En misschien klopt dat op de lange termijn, maar de rekensom is ingewikkelder dan supporters denken.

Ajax betaalt nu ~€8 miljoen per jaar voor een van de modernste stadions van Europa. Als ze het kopen, ruilen ze dat in voor een exploitatie van €50 miljoen omzet en bijna evenveel kosten. Het nettovoordeel is bescheiden. De investering is groot. En tot 2028 is de vraag sowieso hypothetisch.

De échte vraag is niet of Ajax eigenaar moet worden, maar wanneer, voor welk percentage, en of €165–225 miljoen niet effectiever besteed wordt aan het voetbalbedrijf zelf. Of, en minstens zo relevant, of controle over wie er op welke datum in het stadion staat, ook zónder overname afdwingbaar is.

Want dat de huurder van de eigen thuiswedstrijd voor een pop-act moet wijken, kost geen euro. Maar voelt wel als verlies.

Lees hier deel 2: de verdieping

Via de Ajax Coaching Academy verkoopt de club haar manier van opleiden, coachen en organiseren aan clubs over de hele wereld. Trainers, methodes, structuur. Geen spelers, maar kennis als product.

De schaal van dat model was enkele jaren terug al indrukwekkend. Ajax werkte destijds met zo’n vijftig clubs in Nederland en had internationale contracten in China, Japan, Australië en Zuid-Afrika.

Subscribe now

De Chinese samenwerking met Guangzhou R&F alleen al leverde drie miljoen euro per jaar op (dertig miljoen over de looptijd van tien jaar). In totaal haalde de Coaching Academy op haar hoogtepunt vijf tot zes miljoen euro per jaar op. Voormalig commercieel directeur Menno Geelen (inmiddels CEO) zei daar destijds over dat het ambitie was om naar acht à negen miljoen te groeien. Dat gaat richting de jaarlijkse tv-inkomsten van Ajax in Nederland.

Die ambitie liep deels stuk op corona. De Chinese samenwerking stopte in 2021. Maar het model bleef staan en is sindsdien juist uitgebreid.

Ajax bracht de Coaching Academy en haar partnerclubs onder één vlag en organiseert sinds 2024 een jaarlijkse Club Network Summit, waarbij alle partners samenkomen.

Het netwerk groeide de afgelopen twee jaar opvallend snel: LASK (Oostenrijk), FC Volendam, Como 1907 (Italië), Al Bidda SC (Qatar) en Gamba Osaka (Japan) kwamen er allemaal bij, bovenop bestaande partners als CF Pachuca (Mexico) en Sharjah FC (Verenigde Arabische Emiraten).

Subscribe now

De inkomsten liggen momenteel op enkele miljoenen euro per jaar. Bescheiden en lager vergeleken met de piek, maar stabiel en met hoge marges, want het product is kennis.

Lees meer over de recente halfjaarcijfers van Ajax

Waarom dit juist nu belangrijk is

In een periode waarin Ajax financieel sterk afhankelijk is van transfers en Europees voetbal, is deze inkomstenstroom structureel interessant. De marges zijn hoog, de schaalvergroting relatief eenvoudig, en de opbrengst is minder volatiel dan Champions League-premies of transferwinsten.

Dat maakt de Coaching Academy tot een strategische pijler en tegelijk tot een onderschat onderdeel van de club. In de jaarverslagen verschijnt ze niet als aparte post. De inkomsten vallen weg in de bredere commerciële categorie.

Die onzichtbaarheid is opvallend, juist omdat Ajax zich al jaren expliciet positioneert als kennisexporteur. In de eigen strategie wordt dat benoemd: de club wil wereldwijd talent en coaches ontwikkelen, niet alleen op het veld maar ook daarbuiten. De Academy is de commerciële vertaling daarvan.

Lees hier over de gevolgen van géén Europees voetbal volgend seizoen

En dan komt Jordi Cruijff

Met zijn aanstelling als technisch directeur krijgt dit verhaal een nieuwe dimensie. Het Parool schreef er vandaag een uitgebreide analyse over in samenwerking met Ajax Financials.

Jordi Cruijff is niet alleen TD van Ajax. Hij is ook verbonden aan het Johan Cruyff Institute en Cruyff Football, de commerciële voetbalacademie die zijn vader Johan en schoonzoon Todd Beane in 2010 oprichtten, en die sindsdien de Cruijff-methodologie verkoopt aan profclubs wereldwijd.

Consultancy, coachopleidingen, trainingskampen. De duurste cursus kost 33.500 euro. Jordi Cruijff staat op de website als ‘hoeder’ van het concept en is via Spaanse bv’s aan de organisatie verbonden.

Ajax Coaching Academy en Cruyff Football opereren op exact hetzelfde marktsegment.

Dat hoeft geen probleem te zijn. Maar het roept wel een logische vraag op, en die wordt tot nu toe niet hardop gesteld.

Juridische en bestuurlijke experts wijzen in het artikel van Het Parool erop dat coachopleidingen en kennisoverdracht aan clubs precies het domein zijn waar de belangen kunnen botsen en dat Ajax als beursgenoteerde nv gehouden is daar transparant over te zijn.

De combinatie van functies is op zichzelf niet verboden, maar vraagt om heldere afspraken over waar de grens ligt. Die afspraken zijn er volgens Ajax, maar de inhoud ervan is niet openbaar.

Via het Parool laat Ajax zelf weten dat het protocol correct is gevolgd, dat er geen aanwijzingen zijn van strijdigheid, en dat toezicht hierop een doorlopend proces is.

Het precedent

Dit is niet de eerste keer dat de Cruijff-familie en Ajax op dit snijvlak opereren. Toen Johan Cruijff in de eerste helft van de jaren tien invloed uitoefende op de jeugdopleiding van de club, bleken zijn eigen bedrijven er financieel van te profiteren.

Ajax-medewerkers werden verplicht opleidingen te volgen bij het Cruyff Institute. Cruyff Football gebruikte Ajax tegelijkertijd als referentie om nieuwe internationale klanten binnen te halen. Jordi Cruijff was in die periode actief voor datzelfde Cruyff Football.

De situatie nu is formeel anders: er is een contract, een protocol, en externe toetsing door een advocatenkantoor. Maar de structuur van de belangen is niet fundamenteel veranderd.

Subscribe now

De vraag die overblijft

Wie stuurt de Coaching Academy eigenlijk aan? Onder de vorige technisch directeur Alex Kroes was die lijn duidelijk. Nu is dat minder vanzelfsprekend. De Ajax-samenwerking met LASK werd onlangs afgetekend door directeur voetbal Marijn Beuker, niet door Jordi Cruijff. Dat hoeft niets te betekenen. Maar het maakt de vraag over taakverdeling en verantwoordelijkheid relevanter, niet minder.

Zolang de resultaten meevallen, blijft de Coaching Academy een stille business en blijft de overlap met “de Cruyff-bedrijven“ een intern dossier.

Maar voor een beursgenoteerde nv die twee jaar geleden een belangenconflictprotocol opstelde na een pijnlijke affaire met Sven Mislintat, is ‘niemand heeft er vooralsnog moeite mee’ geen antwoord dat standhoudend is.

Het Parool publiceert vandaag een uitgebreid onderzoeksartikel over de nevenactiviteiten van Jordi Cruijff en de mogelijke spanning met zijn functie als technisch directeur van Ajax.

Op het eerste gezicht een typisch Premier League-verhaal, eentje dat ver van Ajax afstaat. Maar wie iets beter kijkt, ziet dat deze zaak niet zozeer iets zegt over Chelsea, maar vooral over het systeem waar alle clubs, inclusief Ajax, in opereren.

Subscribe now

Wat gebeurde er bij Chelsea?

De kern van de zaak ligt in een reeks betalingen tussen 2011 en 2018, die buiten de officiële boekhouding werden gehouden. In totaal ging het om tientallen miljoenen ponden die via externe constructies werden betaald aan spelers, zaakwaarnemers en clubfunctionarissen.

Het doel daarvan was vrij helder: deals mogelijk maken die anders niet tot stand waren gekomen. In sommige gevallen ging het om betalingen die concurrenten weigerden te doen. Denk aan situaties waarin een club als Manchester United afhaakte, terwijl Chelsea via een andere route alsnog tot een akkoord kwam.

Belangrijk is dat deze betalingen bewust niet werden gerapporteerd aan de Premier League. Daarmee was er sprake van:

• het omzeilen van transparantieregels

• het misleiden van de competitie

• en in feite het creëren van een financieel voordeel buiten het zicht van toezichthouders

Dat dit een sportieve impact heeft gehad, ligt voor de hand. In die periode won Chelsea onder andere de Champions League en meerdere landstitels, met spelers die mede via deze constructies binnenkwamen.

En toch: geen sportieve straf

Wat de zaak opvallend maakt, is niet zozeer de overtreding, maar de manier waarop deze is beoordeeld.

De Premier League keek namelijk vooral naar één vraag:

Zouden deze betalingen, als ze correct waren verwerkt, hebben geleid tot een overtreding van de financiële regels (PSR)?

Het antwoord was: nee.

Subscribe now

En daarmee viel de zwaarste mogelijke sanctie (een sportieve straf) eigenlijk direct van tafel.

De redenering was dus niet:

“heeft dit Chelsea een sportief voordeel opgeleverd?”

Maar:

“heeft dit de financiële grenzen van het systeem overschreden?”

Dat is een fundamenteel verschil.

Wat dit blootlegt

De Chelsea-case laat zien hoe voetbal zichzelf beoordeelt.

Read more

Bij Ajax is die rol beperkt door de combinatie van beursnotering, verenigingsmacht en governance. Bij andere clubs ligt dat anders.

Daar zie je grofweg vier varianten:

• een eigenaar die de club financiert

• een investeerdersgroep die kapitaal verschaft

• een regionaal sponsorecosysteem dat structureel meebetaalt

• of een mix van die modellen.

Dat verschil in structuur bepaalt uiteindelijk veel meer dan de rijkdom van één persoon.

NEC: niet alleen geld, maar ook het opruimen van oude rechten

NEC is een goed voorbeeld van een club waar privaat geld heel direct kon ingrijpen. Marcel Boekhoorn wordt door NEC zelf omschreven als een belangrijke investeerder die in 2021 een belangrijke rol speelde in de herstructurering van de club.

Read more

De vastgoedondernemer is een van de rijkste Nederlanders en positioneerde zich meteen nadrukkelijk als een nieuw zwaargewicht binnen de club. Iemand die rust en richting moet brengen na een periode van bestuurlijke onrust.

Maar al snel ging het gesprek aan de zijlijn ook ergens anders over.

Niet over governance of strategie, maar over geld.

Want als iemand zo rijk is, volgt al snel dezelfde gedachte:

Gaat hij iets met dat geld doen voor Ajax?

In discussies onder supporters en in de media zie je vaak een soort logische redenering ontstaan. Een redenering die begrijpelijk klinkt, maar die bij Ajax al vrij snel vastloopt.

Stap 1: “Hij kan Ajax kopen”

Het eerste idee is simpel.

Bamberger is miljardair. Dus hij kan Ajax kopen, zoals dat in Engeland regelmatig gebeurt. Daar worden clubs overgenomen door vermogende investeerders die vervolgens miljoenen in spelers en infrastructuur steken.

Maar Ajax is geen club die zomaar verkocht kan worden.

De club is een beursgenoteerde NV, waarbij ongeveer driekwart van de aandelen in handen is van de Vereniging Ajax. Die vereniging bewaakt bewust de controle over de club.

Lees hier meer over de beursgang van Ajax

Zelfs als iemand op de beurs aandelen koopt, betekent dat dus niet dat hij de club overneemt. De machtsstructuur ligt vast.

Ajax is geen eigendom dat simpelweg op de markt staat.

Stap 2: “Dan haalt hij Ajax van de beurs”

Als dat eerste idee stukloopt, volgt vaak de volgende gedachte.

Oké, hij kan Ajax niet kopen.

Maar dan haalt hij de club toch gewoon van de beurs?

In theorie zou dat betekenen dat de vrij verhandelbare aandelen worden opgekocht en Ajax weer volledig in handen komt van de Vereniging.

Lees hier meer over een beursexit van Ajax

Alleen kan een individuele investeerder dat niet zomaar beslissen.

Een delisting kan alleen plaatsvinden als de club en haar aandeelhouders dat zelf besluiten. Met andere woorden: de Vereniging Ajax zou eerst moeten willen dat de beursnotering verdwijnt.

Subscribe now

Zolang dat niet gebeurt, kan niemand, hoe rijk ook, Ajax simpelweg “van de beurs halen”.

Stap 3: “Dan stopt hij gewoon geld in Ajax”

Als ook dat niet werkt, blijft nog één gedachte over.

Dan stopt hij toch gewoon geld in de club.

Maar ook hier is de werkelijkheid minder eenvoudig dan het klinkt.

Ajax kan natuurlijk geld ontvangen via leningen, sponsoring of kapitaalstortingen. Alleen verandert dat niet het fundamentele principe waarop de club draait.

Dit soort eenmalige of gelimiteerde geldinjecties is te beperkt om echt snel veel verschil te maken.

Het spelersbudget en de structurele uitgaven moeten uiteindelijk worden betaald uit de normale inkomsten van Ajax:

• Europese premies

• transfers

• commerciële deals

• wedstrijdinkomsten

Lees hier meer over mogelijke nieuwe inkomstenbronnen voor Ajax

Daarnaast speelt nog iets anders mee.

Bamberger is inmiddels voorzitter van de Raad van Commissarissen van Ajax. Die rol is bedoeld voor toezicht op het bestuur en de strategie van de club.

Als een commissaris zelf geldverstrekker van de club wordt (bijvoorbeeld via een lening of investering), ontstaat al snel een belangenconflict. Dan moet hij namelijk toezicht houden op besluiten waar hij zelf financieel bij betrokken is.

Bij een beursgenoteerde onderneming zoals Ajax gelden daarom strikte governance-regels. In de praktijk maakt dat het lastig om tegelijk toezichthouder én financier van de club te zijn.

Een rijke supporter kan een club helpen, maar hij kan niet zomaar de financiële motor vervangen.

De echte vraag

De benoeming van Bamberger roept daarom een interessantere vraag op dan de simpele suikeroom-discussie.

Niet: kan hij Ajax kopen?

Niet: gaat hij tientallen miljoenen in de club stoppen?

Maar:

Wat kan een rijke Ajacied eigenlijk wél doen voor Ajax?

Subscribe now

Er bestaan wel degelijk manieren waarop privaat geld een rol kan spelen bij de club. Alleen zijn die vaak minder spectaculair dan supporters hopen, en financieel veel complexer.

Twee vervolgvraagstukken

De benoeming van Bamberger roept daarom een interessantere vraag op dan de simpele suikeroom-discussie.

Niet: kan hij Ajax kopen?

Niet: gaat hij tientallen miljoenen in de club stoppen?

Maar:

Wat kan een rijke Ajacied eigenlijk wél doen voor Ajax?

In een vervolgartikel kijk ik daarom naar de realistische opties die iemand als Bamberger heeft om Ajax financieel te helpen en waarom ook die mogelijkheden beperkt zijn.

→ Lees hier: Wat kan Bamberger wél doen voor Ajax?

Daarnaast is er een tweede vraag: waarom lukt het bij andere clubs wél om geldschieters een grotere rol te laten spelen? Clubs als NEC, FC Utrecht, PSV en Feyenoord hebben elk hun eigen manier gevonden om privaat kapitaal aan te trekken.

→ Lees hier: Waarom andere clubs wél een suikeroom kunnen hebben

Want het verhaal van de suikeroom klinkt simpel, maar de financiële werkelijkheid van voetbalclubs is dat zelden.

Subscribe now

Share

De nieuwe Raad van Commissarissen (RvC) wordt benoemd. Jordi Cruijff wordt statutair technisch directeur. En daarmee lijkt het bestuur van Ajax weer compleet.

Maar wie de toelichting op de agenda leest, ziet dat er meer gebeurt. En huidige sportieve omstandigheden versterken dat alleen maar.

Terwijl de sportieve verantwoordelijkheid steeds nadrukkelijker bij Cruijff komt te liggen, wordt tegelijkertijd een bestuursstructuur ingericht waarin de Vereniging Ajax dichter tegen het toezicht aan schuift.

Het resultaat is een model dat sterk lijkt op de Overmars-jaren: één dominante voetbalbeslisser, met daarboven een toezichthoudende structuur die vooral stabiliteit moet bieden.

En precies daarin schuilt het risico.

Meer Vereniging in het toezicht

Een van de belangrijkste punten op de BAVA is de benoeming van nieuwe leden voor de Raad van Commissarissen (RvC).

Die stemming is in feite een formaliteit.

Lees hier meer over de nieuwe RvC-leden

De Vereniging Ajax bezit via haar structuur ongeveer 73% van de stemmen, waardoor elke voorgedragen kandidaat vrijwel zeker benoemd wordt.

Interessanter is daarom niet óf ze benoemd worden, maar wie er benoemd wordt.

Read more

Terwijl Ajax sportief in ongekend zwaar weer zit en interim-trainer Fred Grim onder grote druk staat, vindt morgen de Buitengewone Algemene Vergadering van Aandeelhouders (BAVA) plaats.

Op die vergadering wordt o.a. Jordi Cruijff formeel benoemd tot statutair technisch directeur.

De ogen van supporters en media zijn nu al op hem gericht. Op dezelfde dag verwachten supporters namelijk ook de vervanging van Fred Grim.

Maar achter de schermen speelt iets anders: binnen Ajax lijkt bewust gekozen te zijn voor een bestuursmodel waarin één persoon de sportieve verantwoordelijkheid draagt.

Alle ballen op Jordi.

Terug naar de Overmars-constructie

Dat is opvallend, want het lijkt sterk op hoe Ajax jarenlang werkte onder Marc Overmars.

Overmars was niet alleen technisch directeur, maar ook statutair bestuurder. De laatste TD die statutair was. Daarmee had hij formeel en praktisch de volledige controle over het voetbalbeleid: transfers, scouting en de voetbalstructuur.

Daarnaast stond er met Edwin van der Sar een algemeen directeur die vooral intern verbinder was en op de achtergrond bleef. Precies hoe nu Menno Geelen lijkt te opereren.

Een duidelijke taakverdeling dus:

één dominante voetbalman op de voorgrond en één algemeen directeur die op de achtergrond voorzichtiger is en rust probeert te houden.

Die constructie werkte totdat Overmars plotseling vertrok.

Subscribe now

De les die Ajax daarna trok

Toen Overmars in 2022 abrupt moest vertrekken, bleek hoe kwetsbaar die structuur was.

Een groot deel van het voetbalbeleid zat in het hoofd van één persoon. Transfers, scoutingnetwerk, contracten en relaties waren sterk gecentraliseerd.

De chaos die daarop volgde leidde juist tot een andere conclusie binnen Ajax: de macht moest minder geconcentreerd worden.

Technisch directeuren waren daarna geen statutair bestuurder meer. De structuur werd breder.

Onder Alex Kroes ontstond bijvoorbeeld een driehoek met Marijn Beuker en Kelvin de Lang, waarbij verantwoordelijkheden verdeeld werden over scouting, data en voetbalstrategie.

Het idee was duidelijk: nooit meer een single point of failure.

En toch lijkt Ajax weer die kant op te bewegen

De aanstelling van Jordi Cruijff draait dat model weer deels terug.

Cruijff wordt opnieuw statutair technisch directeur, een positie die Ajax sinds Overmars niet meer had ingevuld.

Tegelijkertijd lijkt de voetbalstructuur weer sterker rond één persoon georganiseerd te worden.

Kelvin de Lang vertrok als hoofd scouting en een duidelijke opvolger kwam er niet. In plaats daarvan ontstaat een lichtere structuur met onder meer Siem de Jong in een nieuwe rol rond scouting en Joel Lara, die als persoonlijke scout van Cruijff geldt.

Ook binnen de voetbalorganisatie lijkt Cruijff al meer verantwoordelijkheid naar zich toe te trekken.

Zo haalde hij onlangs Jong Ajax-trainer Willem Weijs weg vanwege de slechte resultaten en stelde hij direct Oscar Garcia aan als opvolger. Daarnaast nam hij meer directe verantwoordelijkheid voor Jong Ajax en de Onder-19, taken die eerder nadrukkelijker bij Marijn Beuker lagen.

Het zijn signalen van een technisch directeur die zijn invloed snel wil laten gelden.

Subscribe now

De eerste echte test

Dat maakt de huidige situatie rond het eerste elftal extra interessant.

Cruijff heeft eerder aangegeven dat de afspraak met Fred Grim (het seizoen afmaken) gerespecteerd zou worden.

Maar na de recente sportieve malaise is de druk om in te grijpen enorm.

Als Ajax opnieuw van trainer wisselt, zou dat betekenen dat Ajax al binnen enkele maanden trainer nummer drie van het seizoen aanstelt.

Een beslissing die meteen laat zien hoeveel macht hij werkelijk heeft.

Maar ook hoeveel verantwoordelijkheid.

En morgen wordt dat formeel vastgelegd

De BAVA van morgen gaat officieel over benoemingen en formaliteiten.

Maar wie de agenda en toelichtingen leest, ziet dat er meer speelt.

Cruijff krijgt een contract met een potentiële beloning tot ongeveer €1,6 miljoen per jaar; de hoogste vergoeding voor een directielid in de geschiedenis van Ajax.

Tegelijkertijd was er vooraf al een ontmoeting tussen de Bestuursraad van de Vereniging Ajax en Cruijff, nog vóór de aandeelhoudersvergadering.

En op dezelfde BAVA wordt ook een nieuwe Raad van Commissarissen geïnstalleerd waarin de aanwezigheid van Verenigingsleden groter wordt.

Op papier lijken dat losse besluiten.

Maar samen vertellen ze een ander verhaal.

Terwijl sportief alle ogen op Jordi Cruijff gericht zijn, wordt bestuurlijk een structuur ingericht waarin die verantwoordelijkheid nog nadrukkelijker bij hem terechtkomt.

En dat roept een interessante vraag op:

Krijgt Cruijff alle macht of vooral alle verantwoordelijkheid?

Subscribe now

In het volgende artikel:

Wat er werkelijk achter de schermen speelt rond de BAVA, de nieuwe Raad van Commissarissen en de rol van de Vereniging Ajax.

En waarom Ajax daarmee mogelijk opnieuw een single point of failure creëert.

En de eerste indruk is niets nieuws: meer geld, rijkere clubs, schulden, etc.

Maar wie het rapport met Ajax in het achterhoofd leest, ziet iets ongemakkelijks.

Het bevestigt dat Ajax gelijk heeft om te saneren.

Het bevestigt dat “geen-CL-proof” worden verstandig is.

En het laat tegelijk zien waarom juist dat proces Ajax verder van de Europese top kan duwen.

Niet omdat het beleid verkeerd is.

Maar omdat de tijd tikt in Europees perspectief.

Dat is de paradox.

1. De Europese top groeit door, ook als Ajax regroepeert

UEFA laat zien dat de grootste omzetgroei opnieuw terechtkomt bij de top-5 competities. De Premier League versnelt structureel.

Ajax probeert stabiliteit terug te brengen.

Europa vergroot ondertussen zijn voorsprong.

Zelfs als Ajax financieel “gezond” wordt, groeit de relatieve achterstand.

Saneren kost tijd.

De markt pauzeert niet.

2 De sanering is nog nauwelijks zichtbaar in de cijfers

De ambitie is duidelijk: minder afhankelijk van Champions League-inkomsten.

Maar de recente halfjaarcijfers laten zien:

Read more

In die zin is het een interessante casus. Een speler die voor zes maanden wordt gehaald, relatief lage Ajax-loonkosten lijkt te hebben, en vervolgens langer geblesseerd is dan zijn contract duurt.

Dan komen drie vragen tegelijk op:

1. Was hij verzekerd?

2. Moet je zijn contract verlengen?

3. Waarom zou Ajax investeren in zijn herstel als hij niet meer fit wordt binnen dit contract?

Laten we het ontleden

Wat verzekert een club eigenlijk?

Voor een club als AFC Ajax zijn spelers:

• De grootste kostenpost (salarissen)

• Een balanspost (boekwaarde transfersommen)

• Het sportieve kapitaal

Spelersverzekeringen dekken meestal:

• 70–80% van het salaris bij langdurige blessure

• Eventueel een vaste uitkering bij carrière-einde

Wat vrijwel nooit verzekerd is:

• De transfersom

• Afschrijvingen

• Sportieve schade

De transfersom blijft dus bijna altijd een sunk cost.

Subscribe now

Wat kost zo’n verzekering?

Premies liggen doorgaans tussen 1–5% van het verzekerde salaris.

Ajax’ totale spelerssalarissen lagen afgelopen seizoen rond €67 miljoen.

Dat impliceert grofweg:

€0,5–1,0 miljoen per seizoen aan spelersverzekeringen.

Bij korte contracten is aparte dekking minder logisch:

• Eigen risico-periode (30–90 dagen)

• Relatief hoge premie

• Beperkt structureel risico

Waarschijnlijker is dat Zinchenko onder een bestaande selectiepolis viel dan dat er een aparte, zware verzekering voor 6 maanden is afgesloten.

Wat gebeurt er nu financieel?

Naar verluidt:

• Transfersom: €1,5M

• Contractduur: 6 maanden

Die €1,5M wordt in 6 maanden volledig afgeschreven.

Als hij niet meer speelt:

• Transfersom = verlies

• Salaris (beperkt) = mogelijk deels verzekerd

Het grootste financiële verlies zit dus niet in medische kosten, maar in de transfersom en gemiste sportieve waarde.

Moet Ajax nu verlengen?

Boekhoudkundig kan verlengen interessant lijken:

Resterende boekwaarde mag dan uitgesmeerd worden over een langere contractduur.

Maar dit jaar kan Ajax hogere afschrijvingen makkelijker dragen dan volgend seizoen.

Volledig afschrijven nu betekent:

• Volgend seizoen start je “schoon”

• Meer flexibiliteit

Belangrijker nog:

Verlengen vóór herstel betekent investeren in medische onzekerheid.

En verzekeren tijdens een blessure is praktisch uitgesloten.

Wachten is dus rationeel.

Waarom investeert Ajax toch in zijn herstel?

Omdat ze moeten, én omdat het logisch is.

Zolang hij onder contract staat geldt:

• Werkgeversverantwoordelijkheid

• Zorgplicht

• Re-integratieplicht

Medische kosten (operatie + revalidatie) zijn met 75.000 tot 150.000 euro relatief beperkt ten opzichte van salarissen en transfersommen.

Daarnaast:

Reputatie in de spelersmarkt is cruciaal.

Clubs die spelers goed begeleiden, plukken daar later de vruchten van.

Het interessante scenario: een nieuwe, bescheiden deal

Stel:

• Zinchenko voelt zich gesteund

• WK valt toch weg

• Arsenal-inkomenscompensatie is veiliggesteld

• Hij wil zijn carrière resetten

Dan kan na afloop van het contract een nieuwe overeenkomst ontstaan:

• Lage basis

• Prestatiebonussen

• 1+1-constructie

• Cluboptie

Cruciaal verschil:

Dat is geen reddingsactie van een mislukte investering.

De boekwaarde is dan nul.

Het is een volledig nieuwe beslissing.

Rationeel, als:

• Zijn salaris past binnen de loonstructuur

• De medische staf vertrouwen heeft

• Het geen structurele salarisdruk veroorzaakt

Subscribe now

De kernles

Deze casus laat drie dingen zien:

1. Transfersommen zijn het echte niet-afgedekte risico.

2. Wachten kan financieel sterker zijn dan snel verlengen.

3. Soms is verlies nemen rationeel, en een nieuwe start nog rationeler.

Voetbal blijft een spel van kansen.

Maar de slimme clubs onderscheiden zich niet door het vermijden van risico.

Ze onderscheiden zich door het beheersen ervan.

Share

De club heeft haar merk voor een periode van dertig tot veertig jaar gelicentieerd aan een vastgoedpartij uit Dubai.

De FC Barcelona torens dus.

Subscribe now

In ruil daarvoor ontvangt Barça een miljoenenbedrag vooraf en naar verluidt circa tien miljoen euro per jaar aan structurele inkomsten. Aan het project worden een clubwinkel en een klein museum gekoppeld.

Het is een constructie die past bij de manier waarop Barcelona zich de afgelopen jaren steeds nadrukkelijker heeft gepositioneerd als wereldwijd lifestyle- en entertainmentmerk.

De vraag die zo’n bericht automatisch oproept: is dit ook een route die Ajax zou kunnen (of moeten) bewandelen?

Waarom dit voor Barça werkt, en voor Ajax schuurt

Barcelona profileert zich al jaren nadrukkelijk als global lifestyle brand. Het clubmerk wordt niet alleen geassocieerd met voetbal, maar ook met prestige, toerisme en ‘luxury’. In dat narratief past een residentieel project met een Barça-label, inclusief museum en megastore.

AFC Ajax zit fundamenteel anders in elkaar.

Ajax’ internationale merkwaarde is onmiskenbaar groot, maar rust op andere pijlers (die overigens wel ooit voor Barcelona golden):

• jeugdopleiding

• speelstijl en voetbalfilosofie

• historische prestaties

• verenigingscultuur

Een langdurige licentie van het Ajax-merk aan een commercieel vastgoedproject, zeker in een regio waar ook hypercommerciële clubs als Manchester City, PSG en Chelsea actief zijn, zou inhoudelijk lastig verdedigbaar zijn. Niet alleen richting supporters, maar ook governance-technisch.

Een looptijd van 30 tot 40 jaar is voor Ajax feitelijk een strategische verankering waar toekomstige besturen nauwelijks nog onderuit kunnen. Dat botst met hoe Ajax traditioneel met zeggenschap en identiteit omgaat.

Commercieel zit Ajax al hoog

Belangrijker nog: de rek is er commercieel grotendeels uit.

Ajax behoort al jaren tot de top van Europa als het gaat om:

• commerciële inkomsten binnen de eigen competitie

• sponsorcontracten

• merchandising

• ticketopbrengsten (structureel uitverkochte ArenA)

In de Nederlandse context zit Ajax hier dicht tegen een plafond aan. Verdere groei is mogelijk, maar marginaal en vaak incrementeel. Geen sprongen van tien miljoen per jaar zonder wezenlijke strategische keuzes.

De meest natuurlijke extra inkomstenbron: het stadion

Read more

Dat is geen klassieke governance-oplossing. Maar binnen Ajax is het misschien wel een bewuste poging om een structureel probleem hanteerbaar te maken.

De moeilijkste toezichthoudende baan van Nederland?

Commissaris zijn bij Ajax is geen standaardfunctie. Het is waarschijnlijk een van de meest complexe toezichtrollen van Nederland, zeker binnen het beursgenoteerde domein.

Subscribe now

Een RvC-lid bij Ajax opereert:

• onder permanente publieke en media-aandacht,

• met veel grotere tijdsinvestering dan veel andere RvC’s,

• binnen een club waar sportieve resultaten direct politieke gevolgen hebben,

• naast een Vereniging die grootaandeelhouder is én zich emotioneel eigenaar voelt,

• en in een organisatie met veel informele lijnen en historische gevoeligheden.

Dat verklaart waarom de RvC de afgelopen jaren zo vaak is leeggelopen. Niet omdat individuele commissarissen ongeschikt waren, maar omdat rolvast toezicht houden bij Ajax structureel moeilijk is. Je moet onafhankelijk zijn, maar niet afstandelijk. Betrokken, maar niet sturend. Zichtbaar, maar niet politiek.

Dat spanningsveld vormt de achtergrond van alle huidige keuzes.

Informele invloed als terugkerend patroon

Dat dit geen incident is, maar een structureel patroon, werd in oktober scherp blootgelegd door AT5. In een uitgebreide reconstructie spraken meerdere oud-commissarissen over hun ervaringen bij Ajax.

De rode draad: toezicht houden werd bemoeilijkt door informele inmenging vanuit de Bestuursraad van de Vereniging.

Oud-RvC-leden spraken over:

• korte lijnen tussen Bestuursraad en directie,

• druk om mee te bewegen met aandeelhouderswensen,

• en een praktijk waarin formele afstand moeilijk vol te houden was.

Bestuurswetenschappers bevestigden dat beeld. Ajax werd getypeerd als een organisatie waarin emotie, historie en publieke druk zorgen voor veel ruimte voor informele routes, vooral als het sportief tegenzit. Pogingen om die invloed formeel in te perken leidden vaak niet tot rust, maar tot escalatie en vertrek.

Het uitzonderlijk hoge verloop in de RvC is daarvan het zichtbare gevolg.

Lex Hes: scherpe analyse, maar niet neutraal

Een vergelijkbaar beeld schetst Lex Hes, oud-voorzitter van de Ajax Business Association en lid van de Vereniging Ajax onlangs in de Pantelic Podcast. Hij stelt dat Ajax feitelijk niet wordt geleid door één bestuur, maar door te veel mensen tegelijk: Bestuursraad, RvC en directie. Volgens hem leidt dat tot besluiteloosheid, politieke druk en het vertrek van capabele bestuurders.

Zijn kritiek op het benoemingsproces is helder: formeel hoort de RvC zelf opvolging te regelen, terwijl de Bestuursraad volgens hem te leidend is geworden. Dat schuurt met de statuten en maakt toezicht diffuus.

Lees hier hoe commissarissen formeel aangesteld worden.

Tegelijkertijd verdient ook dit perspectief nuance. Hes is al jaren uitgesproken kritisch, heeft een complexe relatie met delen van de Vereniging en is zelf een actieve speler in het publieke Ajax-debat. Zijn observaties zijn inhoudelijk waardevol en geven inzicht in interne spanningen, maar vormen geen objectieve waarheid, slechts één (zij het goed onderbouwd) perspectief binnen een politiek krachtenveld.

De keuze van Ajax: minder frictie door nabijheid

Tegen deze achtergrond wordt de huidige koers begrijpelijker. Ajax lijkt niet langer te proberen de invloed van de Vereniging op afstand te houden, maar kiest ervoor die invloed binnen de formele toezichtstructuur te organiseren.

Vice-voorzitter Dirk Anbeek in het persbericht over de nieuwe RvC-leden: ‘’Er is sprake van een brede en nieuwe opzet, waarin alle benodigde competenties ruimschoots geborgd zijn en ook de band met Amsterdam en de affiniteit met Ajax volop aanwezig is.”

In plaats van:

• een RvC die formeel onafhankelijk is, maar informeel onder druk staat,

lijkt Ajax te kiezen voor:

• een RvC waarin Verenigingsleden, Ajax-kenners en netwerkfiguren expliciet zijn ingebed.

Dat is geen ideologisch statement, maar een pragmatische keuze. Niet óf de Vereniging invloed heeft, maar hoe die invloed wordt gekanaliseerd.

Dat Ernst Boekhorst onlangs verlengd is voor het voorzitterschap van de Bestuursraad, past in dat beeld van continuïteit en inbedding, niet van afbouw.

Anita Coronel en BCG: professionalisering binnen het netwerk

Binnen die lijn past ook de benoeming van Anita Coronel. Haar profiel wijkt af van het klassieke Ajax-type: organisatiekunde, internationale governance-ervaring en procesgericht denken.

Dat zij partner is bij Boston Consulting Group (BCG) is relevant, maar niet per se problematisch. BCG deed in het verleden al onderzoek naar de jeugdopleiding van Ajax. Dat ging destijds op voordracht van toenmalig RvC-voorzitter Hans Wijers, die eerder Managing Partner was bij BCG.

Ook werd in verenigingskringen BCG al genoemd als mogelijke partij voor breder bestuursadvies.

Dit onderstreept dat Ajax zoekt naar professionalisering van processen, maar wel binnen een vertrouwd netwerk van adviseurs.

Zoals altijd in governance geldt: de feitelijke rolzuiverheid is minstens zo belangrijk als de perceptie ervan.

Subscribe now

Een bekend patroon: ook zichtbaar bij Jordi Cruijff

Deze dynamiek is niet nieuw. Ook bij eerdere sleutelbesluiten speelde de Vereniging een duidelijke rol. De aanstelling van Jordi Cruijff is daarvan een goed voorbeeld: een benoeming met sterke symboliek, brede steun binnen de Vereniging en hoge verwachtingen.

Lees hier het artikel over de keuze voor Jordi Cruijff

Het laat zien hoe invloed van de Vereniging niet alleen formeel via de AVA loopt, maar vooral cultureel en politiek doorwerkt in besluitvorming. De huidige RvC-samenstelling staat in diezelfde traditie.

Geen reset, maar een richting

Belangrijk detail: het aangekondigde onderzoek naar de bestuursstructuur van Ajax zal pas plaatsvinden nadat de RvC weer compleet is, en wordt uitgevoerd door diezelfde RvC samen met de directie. Dat betekent dat deze commissarissen niet alleen toezicht houden, maar ook mede bepalen of en hoe Ajax zijn bestuursmodel aanpast.

Dit is dus geen externe reset, maar een interne herijking.

Tot slot: bestuurlijke werkbaarheid boven theorie

Ajax kiest hier niet voor maximale afstand, maar voor bestuurlijke werkbaarheid binnen een complexe realiteit. Dat kan rust opleveren, maar alleen als daar duidelijke verantwoording, rolvastheid en transparantie tegenover staan.

Wie wil weten wie deze commissarissen zijn en hoe zij individueel te kwalificeren zijn als toezichthouders, kan dat lezen in het vervolgartikel:

👉 Wie zitten er straks in de RvC van Ajax? Een nuchtere kwalificatie

Voor bredere context over Ajax’ unieke bestuursmodel:

👉 De Club Kennen

De kernvraag is niet of deze keuze goed of fout is.

De kernvraag is of Ajax hiermee eindelijk een manier vindt om een structureel probleem bestuurbaar te maken.

Subscribe now

Share

In een eerder artikel werd geanalyseerd hoe Ajax bestuurlijk lijkt te kiezen voor meer inbedding van de Vereniging, in plaats van afstand en formalisering. Dit artikel is daarvan de verdieping:

welke personen horen bij die keuze, en wat betekent dat voor toezicht, onafhankelijkheid en werkbaarheid?

Dit is geen oordeel over intenties, maar een kwalificatie van geschiktheid in misschien wel de moeilijkste toezichthoudende functie van Nederland.

Subscribe now

Leeskader: beoordelen binnen het gekozen model

De volgende profielen moeten niet alleen worden gelezen op individuele kwaliteit, maar ook op hun fit met de bestuurlijke richting die Ajax lijkt te kiezen.

Een commissaris kan uitstekend gekwalificeerd zijn, maar binnen Ajax óók extra kwetsbaar door nabijheid, netwerk of symboliek. Juist die spanning is hier relevant.

Lesley Bamberger – beoogd voorzitter

Profiel: ondernemer, CEO Kroonenberg Groep, voormalig eigenaar Almere City FC, lid Vereniging Ajax.

Read more

De metafoor lag voor de hand: de slager die zijn eigen vlees keurt.

Die typering is begrijpelijk, maar raakt slechts een deel van de kern. Het probleem bij Ajax is al langer niet of de Vereniging invloed uitoefent, dat mag en kan, maar hoe Ajax die invloed presenteert. En precies daar schuurt de kandidatuur van Ophof.

Subscribe now

Macht is niet het probleem — inconsistentie wel

Laten we eerst het formele kader helder maken. De Vereniging is grootaandeelhouder van Ajax N.V., bezit circa 73% van de aandelen, beschikt over vetorechten en een bijzonder aandeel. Democratisch, statutair en juridisch heeft zij daarmee het laatste woord.

Als de Vereniging ervoor kiest om inhoudelijk dichter op de N.V. te zitten, dan is dat haar goed recht.

Dat is ook niet de kern van de kritiek.

De kern is dat Ajax blijft spreken over ‘betere governance’, ‘meer professionaliteit’ en ‘duidelijke rolverdeling’, terwijl de feitelijke keuzes het tegenovergestelde laten zien.

Wie daadwerkelijk afstand wil tussen aandeelhouder en toezicht, richt zijn structuur daarop in. Wie dat niet wil, moet ophouden te doen alsof dat wél het uitgangspunt is.

De kandidatuur van Edo Ophof past niet bij een koers van grotere onafhankelijkheid van toezicht. Zij past wél bij een koers waarin de Vereniging haar invloed explicieter en directer verankert. Dat mag, maar wees daar dan eerlijk over.

Bestuursraad en RvC: een structureel patroon

Historisch gezien is deze voordracht allesbehalve uitzonderlijk. Eerder stroomden vaker leden vanuit de Bestuursraad door naar de RvC. Huidig commissaris Sirik Goeman was hiervoor Bestuursraadslid.

Ook in het bedrijfsleven en bij andere clubs is het niet ongebruikelijk dat grootaandeelhouders toezichthouders leveren. Bij Bayern München zitten bijvoorbeeld commissarissen namens aandeelhouders als Adidas, Audi en Allianz.

Het verschil is dat daar niet tegelijkertijd wordt beweerd dat men juist afstand wil creëren tussen eigenaarschap en toezicht.

Bij Ajax wordt die spanning al jaren niet opgelost, maar genegeerd.

Rolzuiverheid: hier gaat het concreet mis

De grootste bestuurlijke kwetsbaarheid zit niet in Ophofs achtergrond, maar in zijn feitelijke handelen vóór benoeming. Al geruime tijd deden geruchten de ronde dat hij betrokken was bij gesprekken met Jordi Cruijff over diens aanstelling als technisch directeur.

Dat is problematisch om twee redenen:

1. Als toekomstig RvC-lid:

   Een commissaris hoort niet betrokken te zijn bij benoemingen voordat hij formeel benoemd is en zijn mandaat heeft.

2. Als informeel verlengstuk van de Vereniging:

   Dan vervaagt de grens tussen aandeelhouder, toezicht en bestuur volledig.

Juist hier wordt zichtbaar waarom deze constructie meer is dan een papieren discussie. Dit gaat niet over goede intenties, maar over bestuurlijke hygiëne. En die is hier onvoldoende.

De Fluwelen Revolutie als onuitgesproken referentiekader

De naam Cruijff is bij Ajax nooit neutraal. Dat geldt ook voor deze voordracht. Binnen (delen van) de Vereniging leeft al langer de wens om via Jordi Cruijff alsnog het gedachtegoed van zijn vader Johan Cruijff institutioneel terug te brengen. De rol van Edo Ophof is in dat licht opvallend: ook tijdens de Fluwelen Revolutie werd hij door het ‘kamp Cruijff’ naar voren geschoven als voetbalcommissaris.

Dat hoeft geen bewuste strategie te zijn. Maar bestuurlijk is iets anders relevanter: zo wordt het gelezen. En perceptie is bij governance geen bijzaak, maar randvoorwaarde voor vertrouwen.

Daarbij komt een fundamentele misvatting: Jordi Cruijff is zijn vader niet.

Bovendien wordt hij technisch directeur, geen algemeen directeur. Hij gaat niet over governance, niet over bestuursstructuren en niet over het al dan niet terughalen van oud-spelers in managementfuncties. De verwachtingen die nu al op hem worden geprojecteerd, zijn bestuurlijk onrealistisch, en potentieel destructief.

Daarnaast doen onbevestigde geruchten de ronde over een informele connectie tussen Ophof en De Telegraaf, mede omdat die krant recent meerdere malen met nieuws kwam nog vóórdat Ajax dit zelf officieel maakte. Bewijs daarvoor ontbreekt, maar het voedt wel het beeld van informele lijnen die bestuurlijk gevoelig liggen.

Juridische realiteit: de uitzondering ligt voor de hand

Formeel geldt dat de Raad van Commissarissen moet voldoen aan het wettelijk man-vrouwquotum van minimaal één derde. In de huidige samenstelling is dat niet het geval, wat betekent dat de eerstvolgende benoeming in beginsel een vrouw zou moeten zijn. Alleen onder uitzonderlijke omstandigheden mag daarvan worden afgeweken; anders is een benoeming zelfs nietig.

In de praktijk is het echter realistisch dat Ajax zich op die uitzondering zal beroepen, en waarschijnlijk ook met succes.

De RvC functioneert al sinds september jl. met drie leden in plaats van vijf, en feitelijk zelfs met twee actieve commissarissen, omdat Danny Blind zich tot formele momenten beperkt. Tegelijkertijd is het commissariaat bij Ajax aantoonbaar intensief: tijdens de laatste AVA werd nogmaals benadrukt dat de vergaderfrequentie en werkdruk aanzienlijk hoger liggen dan gebruikelijk.

Daar komt bij dat het, gezien het recente verleden met meerdere voortijdig vertrokken commissarissen, al moeilijk genoeg blijkt om überhaupt kandidaten te vinden, laat staan iemand met een technisch profiel en/of een vrouw die bereid is zich in deze bestuurlijke context te begeven.

Ajax hoeft dat slechts te motiveren; een diepgaand extern onderzoek is daarvoor niet vereist.

Dat maakt deze kwestie des te wranger. Niet omdat de uitzondering juridisch onhoudbaar zou zijn, maar omdat zij past in een langer patroon. Ajax kampt al jaren met verhalen over een gesloten, overwegend mannelijke cultuur, juist ook in bestuurlijke en technische lagen. Dat de club zich nu opnieuw op praktische onmogelijkheid kan beroepen, voelt daardoor minder als incident en meer als bevestiging van een structureel probleem.

Een RvC die zichzelf laat onderzoeken

Tegelijkertijd kondigde de RvC aan een onderzoek te willen laten doen naar de bestuursstructuur, maar pas zodra de RvC weer compleet is. Daarmee creëert Ajax een merkwaardige situatie: een nieuwe RvC die haar eigen functioneren laat evalueren.

En niemand schrijft graag zijn eigen exit-rapport.

Dat ondermijnt het doel van zo’n onderzoek. Een governance-evaluatie is bedoeld om ruimte te creëren voor correctie, niet om bestaande verhoudingen te legitimeren. Dat Ajax dit traject koppelt aan het eerst vullen van vacatures, suggereert dat continuïteit belangrijker is dan reflectie.

Edo Ophof: Ajax-kennis is geen toezichtservaring

Over Ophof zelf kan weinig twijfel bestaan: hij kent Ajax door en door. Maar kennis van de club is iets anders dan aantoonbare ervaring als toezichthouder. Zijn eerdere commissarisrol bij NEC ligt ver in het verleden en was niet onomstreden.

Voor een club die zegt haar governance te willen verbeteren, is dat een dun profiel.

Het risico is duidelijk: rolonzuiverheid verpakt als clubkennis.

Conclusie: dit is geen vernieuwing, maar bevestiging

Formeel is de voordracht van Edo Ophof te verdedigen. Juridisch kan het, statutair mag het en democratisch is het gelegitimeerd. Maar wie dit presenteert als stap richting betere governance, doet aan zelfmisleiding.

Als de Vereniging bewust kiest voor meer directe invloed op de N.V., dan is dat haar recht. Maar verander dan ook het verhaal. Stop met spreken over afstand en onafhankelijkheid, en benoem openlijk dat Ajax kiest voor een model waarin de aandeelhouder nadrukkelijk aan het stuur zit.

Zolang Ajax dat niet doet, blijft elke nieuwe benoeming, en zeker deze, vooral één ding uitstralen: niet bestuurlijke vooruitgang, maar bestuurlijke hardnekkigheid.

Share

Subscribe now

Ook de gekozen timing past daarbij. Cruijff kan per direct beginnen als titulair directeur, maar wordt pas statutair benoemd na de transferperiode, begin februari. Dat geeft ruimte om rustig in te werken, zonder dat zijn handtekening al onder de winterse keuzes komt te staan. Sportief en technisch heeft Cruijff ervaring, maar hoe dat zich bij Ajax vertaalt, is nog even afwachten.

Dat maakt de aanstelling begrijpelijk. De context eromheen is dat minder.

Een detail dat meer zegt dan bedoeld

In de berichtgeving over het akkoord viel één passage extra op. Niet vanwege Jordi Cruijff, maar vanwege Edo Ophof. Hij zou samen met leden van de Raad van Commissarissen en de directie de stemming binnen de club hebben gepeild.

Formeel is dat opmerkelijk. Ophof is op dit moment geen commissaris en geen directielid. Hij is technisch adviseur van de Bestuursraad, die op haar beurt het bestuur vormt van de Vereniging AFC Ajax, de meerderheidsaandeelhouder van de NV. In governance-termen staat hij dus (bewust en bedoeld) ver af van de dagelijkse leiding en het toezicht op de NV.

In de praktijk wordt die afstand hier juist overbrugd.

Dat is geen detail. Het laat zien hoe bij Ajax formele structuren en informele invloed opnieuw naar elkaar toe worden getrokken. De Vereniging, via een prominent lid, wordt vroegtijdig meegenomen in een proces dat formeel bij de RvC hoort. Precies dat spanningsveld is een bekend Ajax-patroon.

Brugfunctie als signaal

De rol van Ophof zegt namelijk niet alleen iets over hem, maar vooral over het enthousiasme binnen de Vereniging. En dat enthousiasme lijkt breder en dieper dan enkel een rationele afweging over een technisch directeur met internationale ervaring.

De brugfunctie die Ophof vervult, tussen Vereniging, RvC en directie, suggereert dat de Vereniging zich nadrukkelijk herkent in deze keuze. Dat is begrijpelijk. Maar het roept ook de vraag op waaróm dat zo is.

En daar komt onvermijdelijk de naam Cruijff om de hoek kijken.

De terugkeer van oude hoop

Voor veel prominente leden binnen de Vereniging is de naam Cruijff onlosmakelijk verbonden met de Fluwelen Revolutie en het Plan Cruijff. Dat zijn geen abstracte begrippen, maar concrete episodes waarin de Vereniging een grote rol speelde in het hertekenen van de macht en de koers binnen Ajax.

Het is aannemelijk dat juist deze groep, die destijds actief betrokken was, nu hoopt dat met Jordi Cruijff iets van de ideeën zijn vader alsnog wordt binnengehaald. Niet per se expliciet, maar wel impliciet: via visie, via werkwijze, via een andere benadering van voetbalbeleid.

De manier waarop Ophof wordt gepositioneerd als brugfiguur, versterkt dat beeld. Het laat zien dat de Vereniging niet alleen instemt, maar zich ook emotioneel en historisch aan deze keuze verbindt.

Mediaframing helpt het beeld

De media dragen daar bewust of onbewust aan bij. Niet door te stoken, maar door te framen. Zo is Marijn Beuker de afgelopen weken steeds nadrukkelijker neergezet als:

• “de enige die Cruijff niet als eerste keuze had”;

• “alleenheerser over de voetbalvisie”;

• gesteund door Louis van Gaal.

Daarmee wordt een duidelijke lijn getrokken: Beuker als verlengstuk van Van Gaal, gericht op structuur, beleid en controle. Cruijff daartegenover als iemand die juist óók voetbalvisie en inhoud meebrengt, en niet de pure dealmaker is.

Die tegenstelling grijpt terug op een oude vete tussen Johan Cruijff en Van Gaal. Historisch verklaarbaar, maar inhoudelijk gevaarlijk. Want Jordi Cruijff is die vete niet. Hij draagt alleen de naam.

De echte uitdaging voor Jordi Cruijff

En precies daar ligt zijn grootste uitdaging. Niet sportief. Niet technisch. Maar symbolisch.

Het risico is dat Jordi Cruijff straks niet wordt beoordeeld op:

• de kwaliteit van zijn technische beslissingen,

• de rust die hij brengt,

• of de manier waarop hij samenwerkt binnen de bestaande structuur,

maar op de vraag:

hoe goed hij de ideeën van zijn vader alsnog weet binnen te halen.

En dat terwijl hij technisch directeur wordt, geen algemeen directeur, en formeel nauwelijks instrumenten heeft om governance of machtstructuren te veranderen.

Slot: goed nieuws als deken

Wat Ajax vaker ziet, dreigt ook hier te gebeuren. Goed nieuws (betere sportieve resultaten, meer rust op het veld, en nu de aanstelling van een technisch directeur) werkt als een deken. Het dempt de aandacht voor bestuurlijke problemen die nog altijd zichtbaar zijn.

De rol van Ophof is daar een symptoom van. Geen schandaal, geen fout, maar wel een teken dat Ajax bestuurlijk nog steeds dezelfde reflexen vertoont: informeel aftasten, draagvlak organiseren, geschiedenis laten meewegen.

Het echte werk begint dus pas nu. Niet alleen voor Jordi Cruijff, maar voor Ajax zelf.

In de afgelopen twintig jaar zijn er meerdere momenten geweest waarop Ajax zichzelf moest heruitvinden. Steeds met commissies, rapporten, tijdelijke oplossingen en “nu gaan we het écht beter organiseren”.

De vraag is dus niet: is er al eerder onderzoek gedaan? De vraag is: waarom komen we hier steeds terug?

Het is die terugkeer die deze reeks interessant maakt: niet alleen wát er misging, maar vooral waarom het telkens weer kan misgaan.

➡️ In dit artikel: de kernproblemen van de huidige structuur, en wat eerdere crises en rapporten ons al vertelden (en wat blijkbaar niet is opgelost).

➡️ Volgende artikelen: Duitsland, Portugal, Spanje, Scandinavië/Anderlecht/PSV – en dan pas: scenario’s voor Ajax.

1. De rode draad: “bestuurlijk kluitjesvoetbal”

Een van de scherpste samenvattingen van Ajax-bestuur is geen organogram of statutenoverzicht, maar een metafoor: bestuurlijk kluitjesvoetbal.

Het beeld is simpel: iedereen loopt uit positie, niemand dekt ruimte, en de bal (de besluitvorming) raakt zoek.

In datzelfde frame wordt Ajax vaak beschreven als een soort Mexican standoff tussen drie lagen: directie, RvC en bestuursraad.

Het is een beschrijving die precies raakt aan de kern: bij Ajax is invloed breed verspreid, maar verantwoordelijkheid zelden scherp belegd.

Vier patronen komen daarbij steeds terug:

Read more

Bij Ajax klinkt het bijna als een axioma:

bestuurders, commissarissen en directieleden moeten de club kennen.

Het begrip wordt gebruikt bij benoemingen, bij evaluaties, bij crises.

Ajax-DNA. Gevoel voor de club. Begrip van de historie.

Het idee daarachter is logisch. Ajax is geen gewone organisatie. Het is een club met een uitgesproken identiteit, een grote achterban, een sterke jeugdopleiding en een geschiedenis die zwaarder weegt dan bij vrijwel elke andere Nederlandse instelling.

Maar in de praktijk betekent het vaker dat iemand mensen ín de club moet kennen.

De grootste ironie is misschien nog wel dat uit alle crises, fouten en problemen blijkt dat niemand de club goed genoeg kent om het daadwerkelijk bestuurbaar te maken.

Dit maakt dat de club kennen een problematisch uitgangspunt geworden. Het functioneert tegelijk als kwaliteitscriterium en legitimatie, vaak als poortwachter, maar niemand lijkt de club echt te kennen.

En precies daar begint het governance-probleem.

Over deze reeks

Deze reeks is tot stand gekomen op basis van gesprekken en schriftelijke interviews met journalisten, academici en kenners van het Europese voetbal uit onder meer Duitsland, Portugal, Spanje, Scandinavië en Nederland.

Zij werden benaderd vanwege hun specifieke kennis van bestuursmodellen, ledenstructuren en besluitvorming bij clubs als Borussia Dortmund, Bayern München, Sporting CP, Athletic Club Bilbao, FC Copenhagen en andere vergelijkbare organisaties.

De inzichten uit deze gesprekken zijn gecombineerd met documentanalyse, jaarverslagen en bestaande onderzoeken, en vormen samen het kader voor deze artikelenreeks.

1. Een uniek bestuursmodel, maar zonder scherp kader

Ajax is bestuurlijk een hybride constructie:

• een beursgenoteerde NV,

• met een Vereniging Ajax als grootaandeelhouder,

• een Raad van Commissarissen (RvC) als toezichthouder,

• en een directie die formeel verantwoordelijk is voor beleid en uitvoering.

Op papier is dat overzichtelijk. In de praktijk schuiven rollen regelmatig over elkaar heen.

De Vereniging heeft formeel beperkte bevoegdheden, maar aanzienlijke informele invloed.

De RvC moet onafhankelijk toezicht houden, maar bestaat vaak uit mensen die de club van binnenuit kennen.

De directie moet professioneel opereren, maar doet dat in een context waar cultuur, sentiment en historie voortdurend meekijken.

Het gevolg is geen chaos, maar structurele ambiguïteit:

bij succes werkt het systeem mee,

bij tegenslag wordt het een probleem.

2. Patronen, geen incidenten

De afgelopen twintig jaar laten een duidelijk patroon zien.

• De Commissie Coronel (2008) stelde al vast dat Ajax last had van versnipperde verantwoordelijkheden en informele machtscentra.

• De Fluwelen Revolutie (2011) bracht sportieve hervormingen, maar liet de bestuurlijke architectuur grotendeels intact.

• De jaren na Ten Hag maakten zichtbaar hoe kwetsbaar het systeem is wanneer sportief succes wegvalt: toezicht faalt, rollen vervagen, ingrepen volgen elkaar snel op.

Steeds opnieuw blijkt dat problemen zelden op zichzelf staan. Ze komen voort uit een bestuursmodel dat sterk leunt op personen en cultuur, maar weinig institutionele houvast biedt.

3. Wat betekent ‘de club kennen’ eigenlijk?

Het probleem zit niet in het idee zelf, maar in de onduidelijkheid ervan.

De club kennen kan betekenen:

• de geschiedenis begrijpen,

• de spelopvatting kennen,

• weten hoe de achterban denkt.

Dat is vooral het verhaal dat naar de buitenwereld geschetst wordt. In de praktijk gaat het erom dat de club jou kent, dus dat je simpelweg onderdeel bent van het netwerk.

‘De club kennen’ wordt vaak geopperd, maar het wordt in de praktijk flexibel toegepast. Soms als kwaliteitskenmerk, soms als rechtvaardiging, vaak als uitsluitingsmechanisme of politiek instrument.

Of dus als bepalende succesfactor.

Maar wie kent de club nu echt? Wie kan de structurele problemen, die altijd op de achtergrond en regelmatig op de voorgrond aanwezig zijn, oplossen vanuit het echt begrijpen van hoe de club functioneert?

Blijkbaar nog altijd niemand kent de club goed genoeg, gezien het ontbreken van succes. De definitie van ‘de club kennen’ blijft een enigma.

Daarmee wordt identiteit geen fundament, maar een variabele.

4. Waarom dit geen Ajax-specifiek vraagstuk is

Het interessante is: Ajax is hierin niet uniek.

Veel Europese clubs worstelen met dezelfde spanning:

• tussen identiteit en professionaliteit,

• tussen ledeninvloed en bestuurlijke slagkracht,

• tussen cultuur en toezicht.

Het verschil zit niet in het bestaan van die spanning, maar in hoe clubs die organiseren.

Sommige clubs kiezen voor duidelijke institutionele kaders.

Andere laten meer ruimte voor informele processen.

Ajax bevindt zich daar ergens tussenin, en precies dat maakt het kwetsbaar.

5. De centrale vraag van deze reeks

Deze reeks vertrekt daarom niet vanuit oplossingen, maar vanuit één fundamentele vraag:

Wat betekent ‘de club kennen’ als je het serieus neemt als bestuursprincipe?

Is het:

• een cultureel kompas?

• een selectiecriterium?

• een democratisch uitgangspunt?

• of juist iets dat bestuurlijk begrensd moet worden?

Om die vraag te beantwoorden, is het noodzakelijk om verder te kijken dan Ajax alleen.

6. Vooruitblik: lessen buiten Amsterdam

In de komende delen van deze reeks kijken we hoe andere clubs hiermee omgaan:

• Duitse clubs waar verenigingen formeel sterk zijn ingebed.

• Portugese clubs waar ledenmacht en professionalisering samengaan.

• Athletic Club Bilbao, waar identiteit een expliciet bestuursinstrument is.

• Andere modellen, waaronder Scandinavische clubs, Anderlecht en ook de Nederlandse context.

Niet om modellen te kopiëren, maar om scherp te krijgen welke keuzes Ajax eigenlijk maakt — en welke niet.

7. Waarom buiten Ajax kijken onvermijdelijk is

Wie deze problematiek alleen als een Ajax-kwestie ziet, mist de kern. Vrijwel elke grote voetbalclub worstelt met dezelfde spanningen: tussen identiteit en professionaliteit, tussen ledeninvloed en slagkracht, tussen cultuur en toezicht.

Het verschil zit niet in het bestaan van die spanningen, maar in de manier waarop clubs ze institutioneel hebben opgelost, of juist niet.

Daarom is deze reeks niet alleen een analyse van Ajax, maar ook een vergelijking. Pas door Ajax naast andere clubs te leggen, wordt zichtbaar welke keuzes structureel zijn en welke vermijdbaar.

Share

Subscribe now

“Er zijn gesprekken, maar wanneer kan Ajax nou echt een nieuwe TD presenteren? Wat moet er nog gebeuren?”

Hier is de ultrakorte versie:

De vier stappen

1. Directie voert gesprekken

   (Beuker, Geelen en Kroes spreken kandidaten om visie en samenwerking te toetsen.)

2. RvC beoordeelt & besluit

   Eerst inhoudelijk via commissies, daarna formeel in een RvC-vergadering.

3. Contract & voorwaarden worden afgerond

   Binnen het bestaande beloningsbeleid.

   (Geen AVA/BAVA en geen rol voor de Vereniging, tenzij het beleid zelf moet wijzigen, en dat is hier niet aan de orde.)

4. Benoeming + inschrijving + presentatie

   Zodra de RvC akkoord is, gaat het normaal gesproken snel.

Wanneer te verwachten?

Als alles soepel loopt: enkele weken.

Subscribe now

Bij extra checkrondes of gevoeligheden: langer.

Een aankondiging binnen “een paar dagen” is niet realistisch.

Wat zou een nieuwe TD ongeveer verdienen?

Daar schreef ik eerder een uitgebreid stuk over:

Wat Ajax-directeuren verdienen. En welk type technisch directeur je daarvoor koopt

Jordi Cruijff zou vermoedelijk rond de huidige Kroes-categorie vragen. De details staan in het paid-deel hieronder.

De volledige benoemingsprocedure, alle commissies, en de risico’s bij de huidige kandidaten

Hier volgt de feitelijke, formele én politieke route die Ajax moet doorlopen om een nieuwe TD te benoemen. Inclusief:

• welke commissies er zijn,

• wat zij precies toetsen,

• waar de risico’s zitten bij de huidige kandidaten (Cruijff, Maxwell),

• waarom de Vereniging géén rol speelt,

• en waarom de huidige RvC-situatie het nét iets gevoeliger maakt.

1. Directiegesprekken (nu in volle gang)

De directie (Geelen, Beuker, Kroes) voert de eerste en tweede gespreksrondes.

Dit is verplicht, logisch én volledig in lijn met het Reglement RvC: de directie moet de RvC inhoudelijk voeden.

Wat deze fase bepaalt:

Read more

Ook de naam Edo Ophof valt recent als mogelijke kandidaat.

Maar dan volgt meteen de vraag:

“Mag Ajax nu eigenlijk wel een man benoemen?

Moet er vanwege het wettelijk quotum niet eerst een vrouw komen?”

Dit werd ook herhaald op de recente AVA, waar vice-voorzitter Dirk Anbeek aangaf dat de volgende twee namen voor de RvC vrouwen zullen zijn. Juridisch ligt het genuanceerder of dit ook echt ‘moet’.

Dit is bovendien beladen, omdat het voetbal in brede zin een geschiedenis heeft met eenzijdige mannelijke bestuurscultuur, en in Ajax’ geval ook met dossiers rond grensoverschrijdend gedrag.

Daarom hier een nuchtere, genuanceerde uitleg van hoe het juridisch werkt, hoe de context dit gevoeliger maakt dan het op papier lijkt, en waar de naam Kinsbergen in past.

Veel dank aan Martin Bax, advocaat bij Visser Legal, voor zijn juridisch advies.

1. De wet: verbod op benoemen, geen verplicht eindplaatje

De Wet ingroeiquotum (2022) wordt vaak verkeerd geïnterpreteerd.

Veel mensen denken:

“De RvC moet op elk moment uit minstens 1/3 vrouwen bestaan.”

Dat is niet wat de wet zegt.

Wat de wet wél zegt:

Zolang de RvC niet voor minimaal 1/3 uit vrouwen bestaat,

mag Ajax geen man tot commissaris benoemen.

Doet Ajax dit toch, dan is de benoeming nietig (juridisch ongeldig).

Cruciaal verschil:

• de wet regelt de benoeming,

• niet hoe de RvC er uiteindelijk moet uitzien.

Dit wordt vaak vergeten.

Lees ook: Zo worden RvC-leden aangesteld (en zo niet)

2. De uitzonderingsgrond — en waarom Ajax er nu onder valt

De wet kent drie uitzonderingen waarin Ajax tóch een man mag benoemen.

Eén daarvan is:

Uitzonderlijke omstandigheden, deel 1

Bijvoorbeeld als:

• meerdere commissarissen onverwacht vertrekken,

• of de continuïteit van toezicht in gevaar komt.

En precies dat is nu aan de hand.

Read more